S1E23 Oerol als je doof bent: Ondertiteling en tolk NGT in 1 bril

Sarah: Dove mensen hebben allemaal een naamgebaar. Ja, en dit is mij niet.

Marjolein: Ja, echt, echt prachtig. Je hebt het me net al even laten voelen,

Marjolein: want ik ben dus stekeblind.

Marjolein: En ik vind het ook heel mooi om juist ook...

Sarah: Ja, maar ik ben stokdoof hoor.

MUZIEK

Marjolein: De podcast die jouw wereld opent voor eindeloos plezier.

Marjolein: Dit is Leef Je Uit. Leef Je Uit!

Voice-over: Light, camera, action.

Marjolein: Welkom op de Schelling bij het Oero Festival. Vandaag gaan we het hebben over

Marjolein: de theatervoorstelling Foekje van Triater.

Marjolein: Meteen na de voorstelling sprak ik met productiemedewerker Annelies Visser en

Marjolein: bezoeker van de voorstelling Sarah Muller.

Marjolein: Sarah is doof en sprak met ons via haar tolk Nederlandse gebarentaal.

Marjolein: De stem die je hoort is dus niet van Sarah, maar van haar tolk.

Marjolein: Welkom, fijn dat wij hier mogen zijn.

Marjolein: Annelies, wil je jezelf eerst even kort voorstellen?

Annelies: Zeker. Ik ben Annelies Visser. Ik ben betrokken bij Foekje. En Foekje is een

Annelies: voorstelling van Triater.

Annelies: Het is een Fries theatergezelschap. En wij doen de afgelopen twee jaar een pilot

Annelies: om de voorstellingen toegankelijk te maken.

Annelies: Daarom zijn jullie ook vandaag hier. Omdat we audiodescriptie aanbieden voor

Annelies: mensen met visuele beperking.

Marjolein: Die heb ik gebruikt.

Annelies: Die heb jij gebruikt. Ja. En omdat

Annelies: we de smart classes gebruiken om daar gebarentaal in te programmeren.

Annelies: Te laten zien eigenlijk.

Annelies: Waardoor we elke voorstelling vanaf het moment dat de premiëre is geweest, dat aan kunnen bieden.

Marjolein: En wat doe jij precies in de productie?

Annelies: Ik ben marketeer toegankelijkheid. Wij doen sinds twee jaar de pilot om alle

Annelies: voorstellingen toegankelijk te maken.

Annelies: Daar ben ik voor aangenomen. Dus ik probeer eigenlijk te groeien met de doelgroep.

Annelies: Te horen van, hé, wat zijn de wensen? Wij willen heel graag dat de voorstellingen

Annelies: toegankelijk zijn voor mensen met een auditieve beperking. Mensen met een visuele

Annelies: beperking. We hebben daar hulpmiddelen voor.

Annelies: Willen jullie bij ons langskomen? Dus ik probeer met de doelgroep in gesprek

Annelies: te gaan. En hun naar de voorstellingen toe te halen.

Annelies: Het ze aan te bieden. En te kijken van hoe kunnen we dit op deze manier.

Annelies: We hebben die wens heel erg. We willen heel graag dat iedereen bij ons komt.

Annelies: Dat we niemand uitsluiten.

Annelies: Dat willen we door middel van de thematiek.

Annelies: Maar ook door middel van de hulpmiddelen die we daarvoor hebben.

Marjolein: Krijgen we dat voor elkaar.

Annelies: Dat is eigenlijk mijn taak.

Marjolein: Nou, helemaal goed. Fijn dat je er bent.

Annelies: Dank je wel.

Marjolein: Sarah, ook heel fijn dat jij er bent. Wil je jezelf ook even kort voorstellen

Marjolein: en ook vertellen over je beperking?

Sarah: Ik ben doof geboren, dus mijn naam is Sarah. Mijn vader en moeder waren ook

Sarah: allebei doof, dus ik ben opgegroeid met de moedertaal, Nederlandse gebarentaal.

Sarah: Ik heb voor het eerst deze voorstelling bekeken, niet met een live talk aanwezig,

Sarah: maar een talk met een Google bril.

Marjolein: Sarah, hoe ziet jouw naamgebaar eruit?

Sarah: Mijn naamgebaar is visueel natuurlijk. En dat is wel grappig om dat via een podcast te laten zien.

Sarah: Maar het is een vlakke hand met gespreide vingers.

Sarah: En die beweegt bij haar hoofd naar beneden toe in een golvende beweging.

Sarah: En het refereert aan de krullen die ik heb.

Sarah: Ik heb heel veel krullen. Ik ben nu wat ouder, dus het is minder krullen.

Sarah: Maar mijn naamgebaar is al van kind af aan natuurlijk.

Sarah: Dat gebaar. En toen had ik heel veel krullen. En dove mensen hebben allemaal

Sarah: een naamgebaar. Ja, en dit is mij niet.

Marjolein: Ja, echt prachtig. Je hebt het me net al even laten voelen. Want ik ben dus stekenblind.

Marjolein: En ik vind het ook heel mooi om juist ook...

Sarah: Ja, maar ik ben stokdoof hoor.

Marjolein: Ja, dus wij zijn eigenlijk team stekenblind en stokdoof. En allebei samen bij Foekje.

Sarah: Ja, precies.

Marjolein: Heel erg mooi. Sarah, hoe ziet jouw favoriete dagje uit eruit?

Sarah: Oh, daar moet ik even over nadenken.

Sarah: Nou, wandelen met de hond, dat doe ik altijd. Dan hoef ik geen rekening te houden met andere mensen.

Sarah: Want ik moet in de samenleving altijd rekening houden met andere mensen.

Sarah: Als mensen mij aanspreekt, moet ik zeggen, sorry, ik ben doof.

Sarah: Kun je duidelijk spreken. Dus ik moet altijd wel alert zijn. Maar ik kan alles.

Sarah: Ik bedoel, ik ben doof. Maar voor de rest, ik kan niet horen.

Sarah: Maar voor de rest kan ik alles.

Sarah: En ik vind het heerlijk om door de weilanden te lopen met een hond. Daar geniet ik van.

Sarah: Hoef ik nergens met niemand dat rekening te houden.

Sarah: Ik neem mijn mobiel niet mee. Lekker vrij voelen.

Marjolein: Oh, wat mooi. Dat snap ik wel inderdaad. Dat lekker gevoel van vrijheid met de hond.

Marjolein: Ik heb zelf ook twee hondjes thuis waarvan een geleidehond. Dus helemaal leuk.

Marjolein: Kun je me vertellen wat je vandaag hebt gedaan?

Sarah: Nou, natuurlijk. Ik ben eerst wakker geworden, ik heb gedoucht,

Sarah: ik heb lekker opbeten en toen ben ik hier naartoe gekomen.

Marjolein: Nou, heel erg gezellig. En hier is, waar zijn we nu? En wat heb je gezien?

Sarah: Nou, ik heb dus net het theaterstuk gezien Voepje.

Sarah: Het was eigenlijk niet de bedoeling dat ik naar dit theaterstuk zou kijken,

Sarah: maar het was de bedoeling dat wij heel even zouden tolken.

Sarah: Maar we kregen toen ook nog de kans om met een smart class deze voorstelling te kijken.

Sarah: En toen dacht ik, nou die kans moet ik gewoon nu even snel gaan pakken.

Sarah: Om ook te ervaren van hoe dat werkt.

Sarah: Er waren zes andere dove mensen, dus we hebben ook met elkaar gesproken.

Sarah: Wat vonden jullie er nou van om te werken met Smart Class? Want dat hadden we nog nooit gedaan.

Sarah: Ik vond het een geweldige voorstelling en ik vond het heel mooi om te zien.

Sarah: En ja, ik vind eigenlijk ook... Ik heb nog heel veel andere voorstellingen gedaan,

Sarah: getolkt. Ja, het is fantastisch hier op Oerom.

Marjolein: Wat ontzettend mooi. En jij tolkt zelf? En hoe gaat het dan in zijn werk?

Sarah: Ja, ik ben zelf, dat noem je een doventolk Nederlands gebarentaal.

Sarah: En ik tolk veel voor doof mensen, voor mensen die doof en blind zijn, bijvoorbeeld.

Sarah: En veel voor migrantendoven die een andere gebarentaal gebruiken,

Sarah: omdat ik gewoon veel beter ben in gebarentaal en dan ook beter met ze kan communiceren.

Sarah: En ik doe dus ook voorstellingen tolken, maar ik kan alles.

Sarah: Maar als we zoiets als een voorstelling tolken, dan doe ik dat met een co-tolk.

Sarah: En zij voedt mij, dus zij gebaart de informatie die zij hoort.

Sarah: En ik maak daar een vertaling van naar de Nederlandse gebarentaal.

Sarah: En het tempo van spelen of spreken, dat kan ik natuurlijk niet horen.

Sarah: Dus dat krijg ik van de tolk aangereikt.

Sarah: En omdat het natuurlijk mijn moedertaal is, kan ik daar een echte vertaling

Sarah: van maken in de Nederlands gebarentaal.

Sarah: En voor dove mensen is het ook fijner om te kijken naar een vertaling die gemaakt

Sarah: wordt door iemand van wie de Nederlands gebarentaal de moedertaal is.

Marjolein: Ja, dat snap ik wel, want het is inderdaad echt jouw moedertaal.

Marjolein: Maar ik vind dat heel erg mooi en zo leer ik ook echt heel erg veel bij.

Marjolein: Dat jullie echt zo'n goede samenwerking dan natuurlijk hebben vanwege wat je

Marjolein: net aangeeft. Het spreektempo en alles.

Marjolein: Zometeen gaan we verder. Dan loopt als het ware de ondertiteling van de televisie

Marjolein: zeg maar. Dat is heel grappig. Ik ben erbij aan het wijzen,

Sarah: Terwijl ik dat zelf niet eens zie.

Marjolein: Liefje uit! Annelies, kun je even uitleggen hoe de smartglasses in zijn werk gaat?

Annelies: Zeker. Al onze voorstellingen zijn eigenlijk altijd boventiteling.

Annelies: Omdat we een Friestalen gezelschap zijn, zijn de meeste voorstellingen van ons Fries.

Marjolein: En even voor mijn beeld, want ik heb dat dus nooit kunnen zien.

Marjolein: Je hebt dan een podium en dan loopt als het ware de normaal ondertiteling van

Marjolein: de televisie. Die loopt dan boven langs.

Marjolein: En dat is heel grappig. Ik ben erbij aan het wijzen. Terwijl ik dat zelf niet eens zie.

Marjolein: Maar de bezoekers kunnen het meelezen. En natuurlijk mensen met een auditieve beperking.

Annelies: Kunnen dat ook meelezen?

Marjolein: Ik spreek ook geen woordje Fries. Oh jawel, oet morgen kan ik zeggen. Heel goed.

Marjolein: En beppen. Kijk, ik kan toch wel best wat. Sinds vanmorgen. En sinds Piet Poudersma.

Marjolein: Maar dus dan kan iedereen in de zaal eigenlijk meelezen. Kun je de luisteraars

Marjolein: en mij meenemen in hoe dat gaat?

Annelies: Op het moment dat de voorstelling in première gaat, dan gaan wij aan de slag

Annelies: met het opnemen van de gebaren.

Annelies: Dat doen we bij ons op zolder voor een groen scherm.

Annelies: En dat is op basis van het script. Dus we kijken het script door en elke zin wordt vertaald.

Annelies: Dat knippen wij in hele korte stukjes. Zodat het gelijk is aan de boventiteling

Annelies: die je in het decor zou kunnen zien.

Annelies: Dat doen we ook in het kastje. Dus je krijgt een kastje daarin.

Annelies: Wordt de bril gestoken. En je kan daarbij dus de voorstelling gewoon zien door de bril heen.

Annelies: En de tolk zie je eigenlijk daarnaast in het decor.

Annelies: Het is dus gekoppeld aan de boventiteling. er is elke dag iemand die dat zin

Annelies: voor zin doorklikt, zodat het gelijk loopt met het stuk wat gespeeld wordt.

Marjolein: Hm-hm.

Annelies: En daarin kunnen we dus de ondertiteling in de gebarentaal zetten.

Marjolein: Heel erg mooi. En nou zie ik het voor me. Dat je, ik zeg maar gewoon even op zo'n Holland.

Marjolein: Maar dat je zo'n bril opzet. Maar dan heb je dus en de gebaren en de tolk.

Marjolein: Dus zeg maar het ene oog, de gebaren en dan de andere oog. Of kun je de instelling

Marjolein: aanpassen zodat je kan kiezen?

Annelies: Je ziet echt alleen de tolk.

Marjolein: Oh, je ziet echt de tolk Nederlandse gebarentaal? Zeker, ja.

Marjolein: Oké. En als je dan de boventiteling wil lezen?

Annelies: Dat kan je er ook bij zetten.

Marjolein: Oh, dat kun je er ook bij zetten. Oh, dat is puur voor het Fries te vertalen.

Marjolein: Ja, oké. Ik wist niet of er ook nog een soort van minuutje in zat.

Annelies: Nee, we hebben wel allemaal instellingen. Je kunt de ondertiteling geel maken

Annelies: of woord aan je groter maken. En je kunt hem ook Engelstalig zetten.

Marjolein: Waar gaat de voorstelling Fouckje over?

Annelies: Fouckje gaat over hardelopigende Fouckje Dillema. Het is een muzikale,

Annelies: emotionele reconstructie van haar leven. Het wordt gespeeld door verschillende personages.

Annelies: En die proberen bloot te leggen wat Foekje ons vandaag te vertellen heeft.

Annelies: Hoe is het om uitgesluiten te worden om wie je bent in de sport,

Annelies: maar ook gewoon in de maatschappij.

Annelies: En wat zegt haar verhaal over ons, over wie wij zijn.

Annelies: Daar gaat de voorstelling over.

Marjolein: Sarah, wil jij ons vertellen over de voorstelling Foekje?

Sarah: Ik vond het heel indrukwekkend, deze voorstelling.

Sarah: Natuurlijk, bij dove mensen zijn er ook mensen die interseksen zijn.

Sarah: Het zet me ook heel erg aan het nadenken. Als je net iets anders bent,

Sarah: maar je bent wel heel succesvol, dat je dan gewoon heel erg uitgesloten kan worden.

Sarah: Dat heb je bij dove mensen, dat heb je denk ik ook bij blindenmessen.

Sarah: En het is, ja, als ik naar die voorzien heb gekeken, ook van als je praat over

Sarah: hoe ik hem heb kunnen volgen.

Sarah: Het zijn eigenlijk twee verschillende dingen.

Sarah: Hoe ik hem heb kunnen volgen, dan gaat het over hoe het vertaald is.

Sarah: En het gaat over de bril zelf.

Sarah: En nou, ik ben doof, maar ik heb ook een bril voor in de verte groep te kijken.

Sarah: Dan moet ik nog een bril opzetten.

Sarah: Nou, mijn neus is een enorme belasting. Het doet een beetje pijn ervan,

Sarah: want het voelt heel zwaar.

Sarah: En ik voelde me eigenlijk wel als nog een keer dat ik nog wel zwaar beperkt ben.

Sarah: Dus nog meer dan dat je doof bent. En ja, ik heb hem ook wel heel vaak afgedaan.

Sarah: Omdat ik dan, nou ja, ook met de ondertiteling erbij, toch wel ook voldoende zou kunnen volgen.

Sarah: Maar daar zou je misschien nog wat op kunnen verbeteren. op die bril,

Sarah: op die vorm van de bril of zo is dergelijke.

Sarah: De andere kant is de vertaling, daar vond ik wel jammer dat de muziek bijvoorbeeld

Sarah: niet vertaald werd en dat de

Sarah: emoties, want het is natuurlijk een enorme emotionele voorstelling, dat ik

Sarah: daar wel wat in gemist heb. Ja.

Sarah: Dus op die vlak kan eigenlijk nog wat verbeterd worden.

Sarah: Maar we vinden het fantastisch dat dit zo mogelijk is gemaakt.

Sarah: Dat jullie erover nagedacht hebben als theatermakers.

Sarah: Hoe het toegankelijk kan gemaakt worden. Dat vinden we fantastisch.

Sarah: Maar we hopen ook dat we met die bril wat meer ontwikkeling ook...

Sarah: Ik hou van scherp. Ik ben natuurlijk heel erg visueel ingesteld.

Sarah: Dus ik wil heel graag de dingen scherp zien. En je ziet door die bril een beetje

Sarah: mistig of zo. En het is hier helemaal niet mistig.

Sarah: Maar als ik dan die bril afdeed, dacht ik, oh, wat is het scherp hier.

Annelies: Ja, goed dat je dat ook aangeeft. En wij hopen ook heel erg dat er ontwikkelingen

Annelies: zitten in de brillen. Het is de eerste prototype wat we hebben.

Annelies: Dus we hopen dat het in de toekomst verbeterd kan worden.

Marjolein: Ik zat er ook helemaal in. En ik moest ook gewoon heel erg nadenken over wat

Marjolein: er nu allemaal speelt en zo. Maar het trof me wel heel erg.

Marjolein: Het enige wat af en toe voor mij even een puzzeltje was. Ik heb dus de audiodescriptie

Marjolein: gebruikt met Blindetolk Hilbert die dat had ingesproken. Heel fijn.

Marjolein: We hebben een mythe veel gehad van Icicle Caraccia. Dus dat gaf ook een heel erg mooi beeld.

Marjolein: Alleen het vries werd voor ons niet vertaald. En ik heb je net verteld welke bordjes ik kende.

Marjolein: Dus het was er wel even in komen. Gelukkig was het wel een mix met het Nederlands.

Marjolein: En ook een paar Engelse zinnen die wel werden vertaald.

Marjolein: Dus dat vond ik nog wel een soort van tip.

Marjolein: Ik weet niet of het mogelijk is, maar een soort van tip. Want er zullen ook

Marjolein: heel veel mensen komen die goed Vries kunnen spreken.

Marjolein: Maar dat ook voor de mensen die geen Vries kunnen, dat misschien ook kan worden vertaald.

Marjolein: Al moet ik er wel bij zeggen, in deze voorstelling is het zo dat...

Marjolein: Doordat het dus bij het Nederlands werd gecombineerd... als ik het puur voor

Marjolein: mezelf zeg, kon ik het best wel heel goed volgen.

Annelies: Dat is heel fijn aan te horen in ieder geval.

Marjolein: Sarah, wat vond je het indrukwekkendst in de voorstelling?

Annelies: Daar ben ik ook heel benieuwd naar.

Sarah: Vooral het laatste stuk. Dat er uiteindelijk toch een soort van waardering kwam.

Sarah: Want ze is toch eigenlijk zo beschadigd. Door alles wat er gebeurd is. En de lege stoel.

Sarah: En oh, pfff. Ja, ik probeerde me te verplaatsen. Stel je voor.

Sarah: Weet je, dat je in zo'n situatie... Ik herken die gevoelens ook wel bepaalde manier.

Sarah: Maar ja, ik dacht wauw. Weet je, dat je toch zo doorgegaan bent met leven. Dat kwam enorm binnen.

Marjolein: Sarah, Annelies en ook Colline, heel erg bedankt.

Sarah: Mag ik nog één vraag aan jou stellen?

Marjolein: Oh, tuurlijk.

Sarah: Nog één vraag. Voordat we de voorstelling begonnen, van 10 tot 11 uur,

Sarah: hadden we een meet and greet. Ja. Mocht je overal voelen. Ja.

Sarah: Ja, die meet and feel. Had het voor jou een toegevoegde waarde?

Sarah: Heeft het jou geholpen om de voorstelling beter te volgen?

Marjolein: Het heeft mij zeker heel erg geholpen. Ook omdat als je dus aan het decor mag

Marjolein: voelen en je hoort ook al even de stemmen,

Marjolein: dan kan je veel beter een beeld vormen bij, nou ja, bijvoorbeeld bij de,

Marjolein: ik noemde het even de opa en oma stoel en bij de mooie schelp.

Marjolein: Mij heeft dat heel erg geraakt. Het werd heel mooi uitgelegd met een roze paramoeren binnenkant.

Marjolein: Dat vond ik wel prachtig. en om dat te voelen met al die stekeltjes.

Marjolein: Maar sowieso dat je daar dus echt een beeld bij krijgt, dat je hoort wie er spreken wie wie is.

Marjolein: En vervolgens heb ik dus de audiodescriptie, de beeldbeschrijving,

Marjolein: heb ik dus op de koptelefoon gehoord.

Marjolein: En dat helpt mij dus ook heel erg om te weten wat er te zien is,

Marjolein: wanneer er dus niet wordt gesproken.

Marjolein: Dit was Leef Je Uit. Abonneer en geef ons sterren via je favoriete podcast app

Marjolein: Deze podcast is geproduceerd door Ferry.fm En gepresenteerd door mij, Marjolein van den Broek

Music